Tekeningen en
verslag van
Karen Nijst

Euverziechske !

Site euver Mestreechs Carnaval? Wiezoe dat?

Karen Nijst. (meidske oet Mestreech 🙂  )

Als Maastrichtse heeft vastelaovend in Mestreech mij altijd gefascineerd. Uiteraard vanwege de gezelligheid, later omdat carnaval in Maastricht altijd zorgt voor de sjoenste taferelen. Prachtig uitgedoste mensen, heerlijke kleuren… fantasierijk én vooral:  ‘sjiek’.
De flamboyante stijl is oongeluifelek fotogeniek en ik vind het dus heerlijk om dat vast te leggen. Maar dan wel in een tekening.

Vandaar dat het me een leuk idee leek om hiervoor een aparte site op te richten.
De rest van mijn tekenwerk vind je op www.karennijst.nl

Op zondagmiddag vindt de Groete Optoch (“grote optocht”) plaats, vanaf Wyck, over de Sint Servaasbrug, naar de binnenstad van Maastricht.

Veur väöl Mestreechtenere is de carneval ’t sjoenste fies vaan ’t ganse jaor. Boerom is d’r eigelek carneval?
(Stukje geschiedenis)
Het lijkt één groot bierfestijn, maar van oudsher draaide het van oorsprong katholieke feest vooral om voedsel.  Na carnaval volgen 40 dagen vasten en omdat voedsel kan bederven, moest het opgemaakt worden. Vandaar dat het woord ‘Carnaval’ waarschijnlijk van het Latijnse woord ‘carne vale’ afstamt, wat “vaarwel aan het vlees” betekent.

Maar het kan ook verwijzen naar ‘carrus navalis’, ofwel scheepswagen. En dan moet je denken aan de rondtrekkende groepen in de grote carnavalswagens.

Dat laatste lijkt me een beetje vergezocht. Maar nu heb ik me ook laten vertellen dat de vroege carnavalisten zelden vlees aten omdat dat te duur was.
Ik kom er niet achter, en ik  was er niet bij toen carnaval ‘uitgevonden’ werd 🙂

 

 

Carnavalskleding (Pekskes), Schmink en (weinig) Praalwagens

Toen ik in Brabant ging wonen en verschillende optochten bijwoonde, viel het me op dat er veel tijd wordt gestoken in de carnavalswagens. Heel anders dan in Maastricht waar het zelfgemaakte carnavalskostuum de boventoon voert. Sommige Maastrichtenaren werken een heel jaar met ziel en zaligheid aan hun uitdossing (pekskes). En omdat de Maastrichtse carnaval naar Rijnlandse traditie grotendeels buiten op straat plaatsvindt, overheersen de drie officiële kleuren; rood, geel en groen.
Ik voeg daar graag blauw aan toe 🙂 

Volgens Wikipedia is er zoveel aandacht voor het  ‘Pekske’ omdat Maastricht in de 19e en eerste helft van de 20e eeuw een vrij arme industriestad was. Carnaval vierende arbeiders zagen zichzelf gedwongen om hun eigen kleding en maskers te maken. Maar daar kwam verandering in en de carnavalskleding is er alleen maar extravaganter op geworden.

Ook zijn er niet veel carnavalsvierders die maskers dragen. Wel zie je veel kunstig geschminkte gezichten en uitbundige hoofdtooien. Waarschijnlijk komt dit omdat tijdens de Tweede Wereldoorlog het vieren van carnaval verboden werd. Gemaskerd rondlopen was tot na 1949 helemaal uit den boze, zodat het geleidelijk in onbruik raakte.
Ik vind het niet erg 🙂  Van maskers word ik niet blij tenzij het om van die prachtige Venetiaanse maskers gaat! (zie de volgende slide)

Foto linksboven:
Carnaval 2018. Onderstaande tekening op de gevel van ‘Eetcafé de Bengel‘ in Maastricht!

 

Op de Vriethof (met sluikreclame voor Brand bier omdat ik die letters zo mooi vind 🙂   ). Overigens wordt het bier voortaan in plastic bekers geschonken.

 

Pekskes en maskers (vervolg)

Ondanks de Sint-Servaasbasiliek op de achtergrond is dit een ietwat onwerkelijk Maastrichts Tafereel. Dit komt niet alleen door de paarse kleuren, maar ook door de maskers van de figuren op de achtergrond.
Waarschijnlijk heb ik me laten beïnvloeden door enkele tekeningen die ik maakte van het Venetiaans carnaval. (zie volgende slide 🙂  )
En ook al lijken de verschillen groter dan de overeenkomsten… alleen al tijdens de jaarlijkse carnavalsoptocht de ’Bonte Storm’ zijn Venetiaanse invloeden merkbaar. Er wordt gepronkt en gelonkt. Wie heeft het mooiste pakje? Val ik op? Onderscheid maken is de norm!

Voorbeeldje van een tekening van het Venetiaans Carnaval dat ook haar invloed heeft gehad op het Maastrichts Carnaval..
Ik heb alle schetsen stap voor stap vastgelegd om er een gifje van te maken.

Animatie-karen-Nijst

 

Op ’t Vriethof: over de Struys en Momus

Carnavalisten, met op de achtergrond ‘de Struys’ op het Vrijthof

Het Maastrichtse carnaval vindt naar Rijnlandse traditie grotendeels buiten plaats. De meeste carnavalvierders vind je voornamelijk op de Vriethof, de Markt en O.L-Vrouweplein.
Toch zijn er ook een paar noemenswaardige café’s die ik altijd graag heb bezocht tijdens de gekkendagen (als je binnenkwam, tenminste)

Vogelstruys
Tijdens de drie dolle dagen is –zoals ze het zelf zeggen 🙂  ) cafe in den ouden Vogelstruys het ware episch centrum van de Maastrichtse cultuur. Ooit brandde het grote houten pand af maar het werd  in 1730 opnieuw in gebruik genomen. Het heeft altijd de naam Struysvogel of Vogelstruys gehad en er is al eeuwen een café in gehuisvest.

Momus
Een beetje verderop ligt ‘de Momus‘ het verenigingsgebouw van de herensociëteit Momus (1840-1935). Deze sociëteit organiseerde -naar Rijnlands voorbeeld- zittingen en optochten en het lijkt erop dat Momus dus de eerste carnavalsvereniging van Nederland was. De zittingen waren vooral bedoeld voor leden van Momus en andere richards (rijkaards) oet Mestreech. Het ‘gewone volk ‘bedronk zich op straat en in de kroegen. Na de oorlog, werd het stokje overgenomen door carnavalsvereniging De Tempeleers (zie Oetrope Stadsprins).

De Momus is tegenwoordig een café- restaurant (in ‘mijn tijd’ was het ook een discotheek) en is tijdens de carnavalsdagen de ontmoetingsplaats voor joonk en aajd. 

Up

Het Mooswief (groentevrouwtje)

(Uit: Karens Krabbels)

Maastrichts Carnaval stelt geen moer voor zonder het Mooswief, die op zondagochtend -eerste carnavalsdag*-  omhoog wordt gehesen op het Vrijthof in Maastricht.
Het Mooswief geldt als patrones van de Mestreechter Vastelaovend en is met haar mand vol poor en kuul een verre verwante van de vroegere lente-godin.

Je zou verwachten dat dit hooggeplaatste groentevrouwtje de menigte méér dan bewust maakt van het belang van gezonde voeding, maar niets is minder waar …

Hooguit wordt er wat zuurkool geserveerd bij een hotdog, maar voor de rest is het groentegehalte bijzonder laag in de carnavalsmenu’s.

Ook als drie dagen later het feest wordt beëindigd, met het naar beneden halen van ’t Mooswief … verandert er weinig. De Maastrichtenaren hebben nog een paar dagen nodig om te verwerken dat carnaval echt voorbij is.
Vandaar dat ze op aswoensdag (Asselegoonsdaggraag eerst nog ‘hieringe willen bieten’ **. 😉

Notities:
*Officieel begint carnaval op zondag, maar de meeste échte Maastrichtenaren hebben dan al lang een kater …
** Haring bijten

Up

Zaate Hermeniekes

Zaate hermeniekes (“dronken harmonieorkestjes”) zijn niet weg te denken uit het Maastrichtse carnavalsbeeld. Drie dagen lang trekken de hermeniekes, gevolgd door hun zingende en dansende familie en andere fans door Wyck en de Maastrichtse binnenstad. Ze fleuren het Maastrichts straatcarnaval in ieder geval behoorlijk op, alhoewel ze naarmate de dag vordert minder toonvast zijn 🙂 .

Een groepje bestaat meestal uit zo’n vijftien muzikanten veelal uitgerust met blaas- of slaginstrumenten. Ze houden van klinkende namen als Hel, Hoeg en Zaat, Tetedevau (naar het streekgerecht tête de veau 🙂  ), en Veur de Bok zien Kloete.

Als klap op de vuurpijl is er op carnavalsdinsdag ’t Zate hermeniekesconcour  op de Vriethof.
Iedere deelnemer wordt verrast 🙂 met 111 punte (de ierste pries) mèt lof van de jury!.

Up

Oetrope Stadsprins en d’n Stadsingel vaan Meestreech

Ieder jaar, eind januari, wordt op de Markt te Maastricht bekend gemaakt wie De ‘vorst der zotten’ mag zijn.

Iets wat op een of andere manier nooit echt indruk op me heeft gemaakt. Misschien omdat ik rond die tijd mijn verjaardag vier en andere afspraken heb gemaakt 🙂

Waarom er nooit een prinses Carnaval is, weet ik eigenlijk niet…
Weet jij het wel? Mail me dan even info@kahlo.nl

De verkiezing zelf is in ieder geval een stiekeme bedoeling 🙂 omdat prins Carnaval in het geheim wordt gekozen door de  “Kanzelarij raod” (protocolcommissie) van de carnavalsvereniging De Tempeleers.

En is de prins eenmaal bekend? Dan krijgt hij -de zaterdag voor carnaval – de sleutel van de stad overhandigd door de börgemeister.  Daarmee wordt drie dagen lang symbolisch de macht overgegeven.

Ik heb niets tegen de prins (behalve dat saaie pakje)  maar persoonlijk boeit de Engel van Maastricht mij meer. (zie tekening)

Deze engel staat in het stadswapen van Maastricht en vandaar dat er een reus werd gecreëerd  “d’n Stadsingel vaan Meestreech” die jaarlijks werd meegevoerd in de carnavalsoptocht.
Maar helaas werd ze gestolen door een verzamelaar met teveel ruimte in zijn letterbak 🙂 , en dankzij toenmalig burgemeester Ger Leers is een nieuwe engelreus gebouwd door beeldend kunstenaar Hubert Bour.

Nu staat zij daar ieder jaar weer, geflankeerd door ‘Gigantius’ een andere reus. (Die ik ook tekende, maar ik werd onrustig van zijn boze kop … Dus die is weggegumd)  😮

Up

Clochards van Mestreech!

Lange tijd vond ik ‘De Clochards van Mestreech’ gewoon een erg grappige groep. (echte lolzekskes)
Ik kende wel enkele figuren, maar wist eigenlijk niet zo goed waarom ze elk jaar dezelfde jasjes aantrokken en wat ze allemaal uitspookten.

Pas later heb ik begrepen dat het om een groep Maastrichtse zakenlui gaat die tijdens de carnavalsdagen ook geld inzamelen voor het goede doel. (sjariteit)

Zoals het projek “kin iech de pot op?”, ofwel unne mobiele wc veur invalide vastelaovesvierders
Daar zullen die valse cameraatjes wel voor bedoeld zijn 🙂

Ach ja, zo gaat dat. Soms weten de carnavalstoeristen nog eerder hoe het allemaal zit  😛

Dit is hun site!
https://clochards.onedot.nl/

 

Up

En nog ’n lösteg teikeningske

En als het aan mij ligt, volgen er meer 🙂

Up

Euver miech

Karen Nijst. (meidske oet Mestreech 🙂  )
www.karennijst.nl (hobby) | www.kahlo.nl (werk) | info@kahlo.nl ? 0497-38 25 54 | ? 06-52 65 37 61

Effe ’n commersjeel verhäölke
😮 😮
Deze site carnaval-maastricht.kunstvooru.com is een zg. ONEPAGE site en het is voorzien van een WordPress systeem.
Ideaal voor starters die nog niet goed weten wat ze precies willen of die gewoon nog niet zoveel geld willen uitgeven aan een website.
En zoals je kunt zien, ook heel geschikt voor (vrijetijds)kunstenaars!

Meer weten? KLIK OP:
onzezaakonline.nl of stuur me gewoon een berichtje! info@kahlo.nl

Up